Cyfrowy klucz dla Europy – czy dla wszystkich? Wyobraźmy sobie urząd przyszłości bez kolejek, papierów i dziesięciu okienek. Wszystko załatwiamy telefonem — tożsamość cyfrowa, dokumenty, podpis elektroniczny, recepty i dostęp do usług publicznych w jednym miejscu. Tak działać ma EUDI Wallet, czyli Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej, który w Polsce będzie rozwijany w oparciu o mObywatela. To ogromny krok naprzód, ale pojawia się kluczowe pytanie: czy ten cyfrowy klucz otworzy drzwi wszystkim, czy stanie się nową barierą wykluczenia?

— Jeśli osoba niewidoma nie może samodzielnie podpisać dokumentu, senior nie potrafi przejść procesu logowania, a osoba z drżeniem rąk nie trafia w przycisk autoryzacji — to nie mamy innowacji — podkreśla Andrzej Byszewski, architekt Asystencji New Tech, twórca patentu MCF i ekspert dostępności cyfrowej.

EUDI Wallet to unijny portfel cyfrowej tożsamości (w Polsce w ramach mObywatela), który stanie się naszym cyfrowym dowodem uznawanym w całej UE. Pozwoli przechowywać dokumenty, podpisywać cyfrowo dokumenty, potwierdzać tożsamość i załatwiać sprawy urzędowe oraz prywatne w całej Europie.

Bez pełnej dostępności cyfrowej EUDI Wallet nie ma prawa istnieć — to obowiązek prawny, nie dobra wola.

Opiera się na trzech filarach:

• eIDAS 2.0 – tworzy EUDI Wallet i wymaga, by był dostępny dla wszystkich obywateli, także osób z niepełnosprawnościami i seniorów.
• EAA (Europejski Akt o Dostępności) – obejmuje banki, płatności i usługi cyfrowe, więc skoro portfel ma służyć do logowania i autoryzacji, musi być dostępny.
• WAD (Web Accessibility Directive) – nakłada obowiązek dostępności na aplikacje publiczne, więc także na mObywatela jako nośnik EUDI Wallet.

Dostępność to nie tylko większa czcionka czy kontrast. To także architektura systemu, bezpieczeństwo i zgodność z WCAG 2.2 — czyli projektowanie bez cyfrowego wykluczenia.

WCAG 2.2 – kiedy kod staje się barierą
Kluczowym standardem staje się WCAG 2.2. Nowe kryterium „Accessible Authentication” eliminuje logowanie oparte na testach pamięciowych: przepisywaniu kodów SMS, skomplikowanych hasłach czy trudnych CAPTCHA.

Osoba niewidoma musi wiedzieć, co podpisuje
Równie ważny jest podpis elektroniczny. Osoba niewidoma korzystająca z czytnika ekranu musi dokładnie wiedzieć, co podpisuje. System nie może komunikować jedynie „przycisk: potwierdź”, ale pełną treść decyzji — na przykład informację o podpisywaniu umowy kredytowej na konkretną kwotę. Bez tego podpis cyfrowy nie jest świadomą decyzją.

Mały przycisk, duży problem
Znaczenie ma nawet rozmiar przycisku. WCAG 2.2 wymaga minimalnych celów dotykowych 24x24 px. Dla osób z Parkinsonem czy ograniczeniami motorycznymi zbyt mały przycisk może oznaczać błędną operację finansową lub prawną. Projektowanie interfejsu przestaje być estetyką — staje się odpowiedzialnością.

Technologia ma dostosować się do człowieka
Portfel musi działać zarówno w pionie, jak i poziomie oraz pozwalać na powiększenie treści do 200% bez utraty funkcjonalności. To kluczowe dla osób korzystających z telefonów montowanych na wózkach, seniorów i osób słabowidzących. Nowoczesna technologia nie może wykluczać przez źle zaprojektowany interfejs.

Europejska Karta Osoby z Niepełnosprawnością – kolejny test
Dodatkowym wyzwaniem będzie wdrożenie Europejskiej Karty Osoby z Niepełnosprawnością (EDC) w formie cyfrowej. Jeśli sam Portfel będzie niedostępny, idea cyfrowej inkluzji stanie się fikcją. Osoby z niepełnosprawnościami będą korzystać z tego systemu regularnie, nie okazjonalnie.

Compliance to dziś bezpieczeństwo
Dostępność nie jest dodatkiem. Jest fundamentem bezpieczeństwa, compliance i zaufania społecznego. Wdrożenie niedostępnego EUDI Wallet oznacza nie tylko ryzyko pozwów i skarg do organów nadzoru, ale przede wszystkim realne wykluczenie milionów obywateli z życia społecznego i gospodarczego.

Cyfrowy klucz do Europy musi pasować do dłoni każdego obywatela. Inaczej nie będzie innowacją — będzie nową formą bariery.